mandag 29. juni 2015

Til farmor



No ringde dei nett
du har fare
frå smertene
og dritt-kreften
som overtok kroppen din
litt etter litt
Men du lo sist
no har du det godt

Då eg i går klemde deg
for siste gong
kjende eg i eit lite drag
dufta av farne somrar

Dei beste kjøtkakene
Den gode latteren
Varme skillingsbollar på kaikanten
medan me såg bror min dra opp
fisk etter fisk på snegleagnet

Trygge hender å halda i
Frukost på respatex-bordet
Det artige glimtet i augene
Kryssordløysinga
Dei treffande kommentarane
Kinderegga du alltid hadde i veska

Det liksom-fornærma snufset
med tilhøyrande grimase
når noko ikkje vart som du hadde tenkt
Og det smittande smilet etterpå

-Kom fisk i mitt garn!, ropa du
då siste rest av trollgarnet
for over den blå båtripa
 Måseskrik-morgonar etterpå
drog me det spente opp att
og jubla både for krabbar og lyr
 Du gledde deg til å eta fisk
me glede oss til å halda krabbane

Når det var bølgjer
var du og eg like
og ville vera på land

Derfrå såg me farfar trassa stormen
og hala opp fulle sildegarn
til det var haug på grønebaljen
 Utanpå var du litt sint
men inni trur eg du var både
redd for han og stolt av han

Så huskar eg også
tårene på dei runde kjakane
og den litt skjelvande stemma
som sa då me køyrde avgarde
-Takk for denne gongen!

No er det eg som kan seia det

Takk for denne gongen, farmor
Det var ei sann glede!

(c)  Kristin S. A.


Måtte berre leggja ved eit gamalt bilete av farmor. Ho var ei artig dame, som me var veldig glad i, og ei super oldemor også! 


torsdag 25. juni 2015

Eg veit om ein stad



Eg veit om ein stad der fjord møter fjell
og skodda driv, vakker og stille
eit svanepar leikar til song frå ein tjeld
i vårkveldar rause og milde

Der ligg det ein bygning, litt gamal og grå
som rommar eit bankande hjarte
for vær der ein morgon, så skal du få sjå
på ungdomar, sterke og sarte

Dei syklar og traskar, to går hand i hand
mot målet, dei kjem for å læra
smilande, gjespande, knyter dei band
nett no er dei midtpunkt i verda

I klasserom møter dei nokon som ser
og bryr seg om meir enn papira
for læraren anar kva dei med seg ber
og sår gode frø, som får spira

Tida er spanande, kjensler kjem fort
spesielt om ein slett ikkje meistrar
då gjer ein lett noko ein ikkje sku` gjort
medan kjenslene innerst slår gneistrar

Men trur du dei kun møter illsinte blikk
når dei vaksne finn ut kva dei gjorde?
nei, rektor ho har jo ein enkel logikk:
at grunnane kan vera store

Ein god gammal prat, som er open og raus
kan avdekka kva som dei plagar
ho sei` det kje vidare, rektor er taus
men bryr seg, og frykten vekk jagar

For her er det slett ikkje tala som tel
men det at ein jo gjer sitt beste
og står på og prøver med vilje og sjel
-til slutt kan ein greia det meste!

Til ferie stormar dei jublande ut
men ser seg kan hende tilbake
før dei så set kursen mot høgaste nut
med ryggar så sterke og rake

Eg veit om ein stad der fjord møter fjell
og ord møtte lyttande hjarte
om ikkje alt festa seg, så trur eg vel
at hjartene godorda sparte 

(c)  Kristin S. A.


Det siste halvtanna året har eg jobba ved ein ungdomsskule. Det har vore ein utfordrande, men også takknemleg jobb. Ein får mykje tilbake når ein ser ungdomar utvikla seg på ein fin måte, og får vera dei av eit kollegium som har fokus på omsorg og å ta vare på elevane, meir enn resultat. Altså, me har sjølvsagt jobba for gode resultat også, men det er eit viktig poeng at ikkje elevane skal måla seg opp mot kvarandre og tru at dei ikkje er gode nok om ikkje dei får like god karakter som sidemannen. Det er eigen innsats som tel, at ein gjer så godt ein kan. Det er også viktig at elevane bryr seg om kvarandre, og at eventuelle konkurransar blir av den positive sorten, der ein støttar og heiar på kvarandre. Alle kan ikkje vere gode i alt, og alle har sine styrker som dei andre kan læra av!  

Eg føler at eg sjølv også har vakse av å jobba her, og blitt tryggare på meg sjølv i lærarrolla. Sjølv om det sjølvsagt er ting eg synest er utfordrande framleis. Uansett går eg til andre utfordringar no, og dette er eit lite "takk for meg"-dikt til denne gode skulen, og til lærarrolla, i denne omgong. FOR eit viktig yrke. Og FOR eit ansvar! Og så glad ein blir i elevane og kollegaane sine :) 

lørdag 13. juni 2015

Skodda

skund deg
min kjæraste ven
skund deg

skodda kjem drivande
standhaftig
tjukk

kva gjer me om
ho kjem over
kanten?

siglar nedover og
dekkjer alt
og alle

no kjem ho
skund deg
sa eg

før vegen
blir
stengt

(c) Kristin S. A.

Det var nesten fantasy-tendensar i morgontimane her ein dag. Eg ropa at ungane måtte skynda seg, eg skulle på jobb og no kom skodda og då vart vegen stengt, og kven visste kor lenge! 

For me bur jo ved E16 og staden der det har rasa to gongar og framleis er rasfare og dermed kontinuerleg vakthald medan trafikken går. Om skodda blir for tjukk slik at ein ikkje ser ras-staden, stengjer dei vegen.

Det er vel slik det er når ein har valgt å busetja seg slik "i pakt med naturen" og mellom fjella her. Men det hadde nok vore ein fordel med fleire tunnellar der trafikken kunne gått klar rasfaren... Det er ekkelt å køyra forbi kvar gong på veg til jobb, samtidig som det er bale dei gongane vegen er stengd. 

Me gjer det beste utav det, men eg håpar me snart får sterke signal om at det blir fortgong i planar om ny veg. Dette funkar ikkje i lengda, og lengda har me vel passert for lengst...


søndag 12. april 2015

Kosesau

nokre sauar er kosesauar
nokre er det ikkje
slik er det berre

for å finna ein kosesau
må du lokka med mat
til ein sau kjem bort
og så klø den forsiktig
langt nede på halsen

om han stivnar
lukkar augene halvvegs
strekkjer halsen fram
er han ein kosesau

då han du halda fram med å
klø bak øyrene, på kjaken
eller gje han ein mjuk klem

om han støkk til
skvett bakover
og ser stygt på deg
er han ikkje ein kosesau

då let du han vera



(c) Kristin S. Audestad


Ja, sauar har personlegdom dei også, nett som folk... Eg vaks jo opp på gard og hadde mine timar i floren (fjøset) der eg klappa på sauar og venta på lam, og dette fann eg kjapt ut. Og så tenkjer eg at det kan vel vera slik med folk også. Det er veldig ulikt kor glade me er i til dømes å klemma kvarandre. Og sjølv om det er viktig med ein klem av og til, kan det vera lika varmande med nokon gode ord. Trur eg ;)  Bloggen forfell for tida, men det er lite å gjera med. Travle tider for fleire enn meg, reknar eg med, så ein får ta som ein bonus det ein får til. 

Håpar de som er innom har det fint - det er snart vår - tjohoo!


søndag 22. mars 2015

Søvnen kan du ikkje kickstarta

Søvnen kan du ikkje kickstarta
Det finst heller ikkje noko snor å dra kjapt ut
for å få sovemotoren i gong
Du kan jo prøva å tvinga søvnen fram
ved å dunka hovudet i veggen nokre gongar
men det funkar sjeldan

Spesielt når morgondagen kjem til å bli krevande
er det nett som søvnen held seg langt vekke
for å la deg tenkja på alt som kan gå galt
når du i tillegg lid av søvnmangel

Vil du få det som du vil med søvnen
må du bli ven med han, invitera han inn
på nokre slurkar te med drøymehonning
mimra om gode dagar, tenkja djupt saman
om venskap, familie, tru og kjærleik

Når de kjem til kjærleiken er han seld
då bles han ut dagen i augo dine
berre for å få vera med ein gong til
inn i landet der gode minne kan gjenopplevast
Eg har visst forsømd bloggen, men tippar ingen lid naud av den grunn... Nokre dikt dukkar opp likevel, dette dukka naturleg opp ein kveld eg ikkje fekk sova. Burde vel ha jobba meir med det, men har ikkje tid, så slengjer det heller ut slik det er. Håpar de har fine dagar! :)


tirsdag 24. februar 2015

Yrke: Hjelper forældrene

Anna Nilsdatter
ugift
Yrke: Hjelper forældrene


Kanskje hadde du draumar
løynde dei innerst ved hjartet
let dei berre spinna vidare
den vesle halvtimen du låg vaken
og dei rundt deg sov

Draumar om ein mann med arbeidshender
born med trillande latter
ei lita stove som var berre di
litt jord å dyrka i
og kanskje ei kyr eller to

Eller visste du frå du var lita
at slike draumar berre førte pinsle med seg
for dei førte ingen stads hen
din plass var hjå foreldra dine
slik var det berre

Kanskje fann du endåtil gleda?
gleda over å kunna vera til hjelp
ta imot sysken og tanteborn med opne armar
gleda over kvardagslivet, det faste
endringar vart helst til det verre

Var du redd for å bli gløymd?
for når stega dine på jorda stilna
sprang ingen små nye steg fram
eller visste du at dine steg var viktige
nok?

 Eller kanskje du lausreiv deg?
fylgde draumane dine
fann deg ein sterk mann
fødde fem born
og fekk livet du ynskte?

Berre du veit
og kanskje
 ei kyrkjebok

© Kristin S. Audestad


Eg har fylgt med på NRK-serien "Hvem tror du at du er?". Spennande å sjå ulike personar nøsta opp i fortida og gjennom fleire fragment danna seg eit bilete av livet til forfedrane sine. Det er ikkje sjeldan det vert sterke augneblunkar. For det er noko med at historiane som dannar seg, dannar baktepper for eins eigen eksistens. Om ikkje desse hadde levd lenge nok til å få born, hadde ikkje personane i programmet vore til. Og det dei opplever, og slik dei er, kan prega familiane i generasjonar framover. Fleire gongar har hovudpersonane forstått meir av seg sjølv og familien sin, ved å finna ut meir om fortida.

Dette har fått meg til å grubla litt, og så smått driva litt slektsforsking på eigne vegne. Så langt strekkjer det seg til søk i digitalarkivet. Men der ligg det mange opplysningar som kan vera kimen til gode og vonde historiar. Eg fann ei avdød tjenestepike som var notert som "fattiglem og idiot" (her kjennest det naturleg å slengja inn at ho ikkje var nokon nær slektning), ei som "døde på sinnsygehus i Bergen" (same her), og ei som hadde som yrke å "hjelpe forældene". Eg fann også mange små born som døydde tidleg, av både tæring og lungebetennelse.

Kjenner at mange tilfeller gjev meg lyst til å finna ut meir. Både leita meir i arkiv, og prøva å formulera historiane rundt, slik dei kan ha vore. Dette diktet er ein prøve på dette, får sjå om eg held fram i same sporet, men det gjev i alle fall ein ny innfallsvinkel til skrivinga mi (det er vel begrensa kor mange gongar ein kan skriva dikt om kor rotete ein har det).

Det å få litt meir innsikt i "gamle dagar", får meg også til å vera takknemleg for kor godt me har det i notida. Både når det gjeld helsevesen og råderett over eiga framtid. Det er ikkje hemmeleg at foreldra hadde mykje å seia for kva retning borna gjekk, både i yrkeslivet og kjærleikslivet. Det hende nok fleire enn ein gong at ei av døtrene vart buande heime for å hjelpa foreldrene, gjerne så lenge at når dei døydde var ho for gamal til å få eigne born. Det kan ikkje ha vore berre lett!



søndag 15. februar 2015

Val

somme tar dumme val
øydelegg for seg sjølv
og andre

nokre i god tru
andre fordi dei trur
det er best

kva gjer du
om du brått finn ut
du er ein av dei?

at det du trudde på
viste seg å vera
feil?

at du har såra nokon
halvt bevisst men med
sløra  auge?

fornektar du det?
held fram på same vis
eller snur du?

© Kristin Straume Audestad
 



Dei fleste kan nok "vakna opp" innimellom og sjå at ein har tatt nokon toskne val. Eg for eksempel, brukar mobilen for mykje. Det gjer at eg går glipp av viktige minutt med borna mine.  Men eg prøver å bli meir og meir bevisst på dette, og leggja den vekk når eg er med borna.

Når eg snakkar om å ta feil val, er det er jo også ei kjensgjerning at det skjer mykje gale i verda. Og ofte er det vanskeleg å fatta at det står menneske bak. Menneske som ein skulle tru hadde hjarte, hjerner, fornuft og samvit slik dei fleste andre... Eg spør meg sjølv kva som får folk til å gjera slikt.

Som å drepa andre med vitande og vilje. Ein ting er når det skjer i affekt. Det er litt lettare å forstå at nokon kan mista styringa på temperamentet sitt.  Men når det er nøye utstudert og planlagt, og blir gjort med kaldt blod, kva ligg bak? Kva mekanisme i eit vanleg menneske gjer at ein trur at slikt er greitt? At ein også i etterkant forsvarar det ein har gjort.

Det er skremmande når enkeltmenneske eller grupper trur dei har rett til å bestemma om andre menneske får leva eller døy. Eg er så naiv (?) at eg trur at alle har i seg ein vilje og sjans til å ta gode val. Og tenkjer at ein dag må jo nokre av desse vakna opp og sjå kor totalt feil dei har tatt. Dei som då klarar å ta ansvar for det galne dei har gjort, ta straffa for det, og brukar resten av livet sitt til å prøve å gjere det godt igjen, synest eg fortener ein sjanse til. Nokon er nok ueinige med meg, men eg trur alle bør få ein sjanse til å gjere godt att det galne ein har gjort.